وسواس فکری-عملی (OCD)

دکتر علی مرادی 549 : تعداد بازدید

علائم بیش از نصف بیماران دچار اختلال وسواسی-جبری به طور ناگهانی شروع می شود. از آنجا که بسیاری از این بیماران می کوشند علائم خود را از دیگران پنهان نگه دارند، اغلب بیمار با پنج تا ده سال تاخیر به روانشناس مراجعه می کند.

بسیاری از بیماران مبتلا به اختلال وسواسی-جبری مصرانه در برابر اقدامات درمانی مقاومت می کنند. آشکار سازی روان پویشی مقاومت بیمار در برابر درمان می تواند به پذیرندگی بهتری از جانب وی منجر شود. متخصصان روانکاوی تغییرات مثبت بارز و دیرپایی را در این بیماران مشاهده کرده اند، خاصه زمانی که بیمار توانسته با تکانه های پرخاشگرانه پنهان در پس صفات شخصیتی خود کنار بیایند.

کاربرد درمان رفتاری برای اختلال وسواسی-جبری موجب بهبود چشمگیر می شود اما به طور کامل درمان نمی کند. ترکیبی از سه شیوه رفتاردرمانی -جلوگیری از پاسخ، مواجهه و سرمشق گیری در درمان این اختللا به کار رفته است. این شیوه ها همگی بیمار را به تحمل کردن موقعیت های آزارنده، ترغیب و متقاعد می کند ولی او را به این کار مجبور نمی کنند. برای مثال این شیوه ها برای درمان بیماری که به صورت وسواسی فکر می کند ممکن است آلوده به میکروب ها باشد و در نتیجه روزی چهار ساعت را صرف شستن خودش می کرد، به کار برده شد. در جریان درمان، ابتدا درمانگر خود را به کثیفی آلوده کرد (سرمشق گیری)، بعد بیمار را ترغیب کرد کثیفی و گرد و خاک را به تنش بمالد (مواجهه) و بدون ایتکه دست هایش را بشوید آن را تحمل کند (جلوگیری از پاسخ). بعد از ده جلسه که بیمار خودش را آلوده کرد و بدون شستن دست هایش صرفا روی صندلی نشست، افکار آلودگی کاهش یافته و عادات شستن از آن پس در زندگی روزانه او واقع نشدند.

در این مورد مواجهه بیمار و جلوگیری از شستن او بعد از کثیفی، وسواس اجبار او را درمان کرد. مطالعات صورت گرفته در این روش رفتاردرمانی، به بهبودی نزدیک به دو سوم بیماران اشاره کرده اند. بررسی پیگیری به مدت شش سال نشان می دهد که این بهبودی در نود درصد پاسخ دهندگان حفظ شده بود و فقط 10 درصد عود کرده اند.  

چرا مواجهه، جلوگیری از پاسخ و سرمشق گیری موثرند و عناصر مهم آنها کدامند؟ دوباره مردی را که چهار ساعت در روز خودش را می شود در نظر بگیرید. او به این وسواس مبتلا بود که اگر خودش را نشوید، دچار بیماری های وحشتناکی خواهد شد. وقتی او را ترغیب کردند که بدون شستن خود، کثیفبودن را تحمل کند، افکار وسواسی او از بین رفت و عادات وسواسی نیز ناپدید شدند. او در مدت مواجهه و جلوگیری از پاسخ چه چیزی را آموخته بود؟با کثیف کردن و پس از آن نشستن خود، ترس از اینکه کثیفی به بیماری منجر شود، خاموش شد. کثیفی محرک شرطی و انتظار بیماری، محرک غیرشرطی بود. درمانگر او را با کثیف بودن بدون بیمار شدن مواجهه کرد. به علاوه او یاد گرفت که حتی وقتی خود را نمی شوید، بیماری اتفاق نمی افتد.

این یک شیوه ابزاری خاموشی برای عادات وسواسی شستن بود. بنابراین مواجهه و جلوگیری از پاسخ به دو دلیل موثر واقع می شوند: 1- نشان دادن این موضوع به بیمار که هیچ رویداد ناگواری در موقعیتی که از آن می ترسد اتفاق نخواهد افتاد. 2- نشان دادن این موضوع به بیمار که حتی در صورت انجام ندادن عادات، هیچ رویداد ناگواری رخ نخواهد داد.

روان درمانی حمایتی نیز بی شک جایگاه مهمی در درمان این بیماران دارد، به ویژه بیمارانی که علائمشان به هر شدتی که باشد، می توانند به کار بپردازند و به سازگاری اجتماعی دست یابند. اعضای خانواده بیمار اغلب در معرض این خطرند که هر آن از دست رفتارهای بیمار، مایوس و ناامید گردند. در هر گونه روان درمانی ای که قرار است صورت بگیرد، توجه به آنها را نیز با ارائه حمایت روحی، اطمینان بخشی و توجیه در مورد نحوه تدبیر بیمار و چگونگی واکنش دادن به اعمال او، باید منظور کرد.

 در سال های اخیر بهشیاری و درمان های مبتنی بر بهشاری در درمان کلیه بیماران اضطرابی به ویژه اختلال وسواس بسیار اثر گذار بوده است، همانطور که در مطالب گذشته بیان شد بهشیاری و تمام درمان های مبتنی بر آگاهی و تجربه کردن احساسات خود و پذیرش این احساسات تاکید می کنند و  توجه به این مسئله که یکی از پیش فرض ها در مورد رفتار های وسواسی خنثی کردن اضطراب ناشی از تفکرات وسواسی است، فرد مبتلا به این اختلال می تواند با آگاه بودن از تفکرات خود،  نشخوار ذهنی و از انجام اعمال تکراری وسواسگونه که با هدف سازشی کاهش استرس اتفاق می افتد پیشگیری کند و از سوی دیگر با پذیرش افکار و احساسات خود به طور کلی از نشخوار ذهنی پیشگیری کند و با بهشیار بودن ، احساساتی که باعث اضطراب می شوند را بشناسد و آن ها را بپذیرد و این پذیرش احساسات است که از ایجاد اضطراب به وسیله ی این احساسات پیشگیری می کند.





rating
  نظرات

نظری وجود ندارد.

نام
ایمیل
وب سایت
عنوان
نظر
تصویر امنیتی
وارد نمودن کد